Poli(etilen tereftalat) (PET)iýmit we içgi senagaty tarapyndan giňden ulanylýan gaplama materialydyr; şonuň üçin onuň termal durnuklylygy köp sanly ylmy işgärler tarapyndan öwrenildi. Bu barlaglaryň käbiri asetaldegidiň (AA) döremegine ünsi jemledi. PET önümleriniň içinde AA-nyň bolmagy alada döredýär, sebäbi onuň gaýnama temperaturasy otagyň temperaturasynda (21_C) ýa-da ondan aşakda bolýar. Bu pes temperatura üýtgewsizligi onuň PET-den atmosfera ýa-da gapdaky islendik önüme ýaýramagyna mümkinçilik berer. AA-nyň köp önümlere ýaýramagy iň pes derejede saklanmalydyr, sebäbi AA-nyň özüne mahsus tagamy/ysy käbir gaplanan içgileriň we iýmitleriň tagamlaryna täsir edýändigi mälim. PET-iň eremegi we gaýtadan işlenilmegi wagtynda emele gelýän AA-nyň mukdaryny azaltmak üçin birnäçe habar berlen çemeleşmeler bar. Bir çemeleşme PET gaplarynyň öndürilýän gaýtadan işlenilýän şertlerini optimizirlemekdir. Ereme temperaturasy, saklanma wagty we kesiş tizligi ýaly bu üýtgeýänleriň AA-nyň döremegine güýçli täsir edýändigi görkezildi. Ikinji çemeleşme bolsa, gap öndürilýän wagtynda AA-nyň döremegini iň pes derejede saklamak üçin ýörite taýýarlanan PET smolalaryny ulanmakdyr. Bu smolalar has köp halatlarda "suw derejeli PET smolalary" diýlip atlandyrylýar. Üçünji usul asetaldegid arassalaýjy serişdeler hökmünde tanalýan goşundylar ulanmakdyr.

AA zyňyjylary PET-iň işlenip düzülmegi wagtynda emele gelýän islendik AA bilen özara täsirleşmek üçin niýetlenendir. Bu zyňyjylar PET-iň dargamagyny ýa-da asetaldegidiň emele gelmegini azaltmaýar. Şeýle-de bolsa, olar gapdan çykyp bilýän AA-nyň mukdaryny çäklendirip we şeýlelik bilen gaplanan mazmuna täsirini azaldyp bilerler. Zyňyjylaryň AA bilen özara täsirleşmesi, anyk zyňyjynyň molekulýar gurluşyna baglylykda, üç dürli mehanizme görä bolup geçýändigi çak edilýär. Zyňyjylaryň birinji görnüşi himiki reaksiýadyr. Bu ýagdaýda AA we zyňyjy agent himiki baglanyşyk döretmek üçin reaksiýa girýärler we azyndan bir täze önüm döredýärler. Zyňyjylaryň ikinji görnüşinde goşulyş kompleksi emele gelýär. Bu AA zyňyjynyň içki boşlugyna girende we wodorod baglanyşygy arkaly ýerinde saklananda bolup geçýär, netijede ikinji himiki baglanyşyklar arkaly baglanyşykly iki aýry molekuladan ybarat kompleks emele gelýär. Zyňyjylaryň üçünji görnüşi katalizator bilen özara täsirleşme arkaly AA-nyň başga bir himiki görnüşe öwrülmegini öz içine alýar. AA-nyň sirke kislotasy ýaly başga bir himiki maddalara öwrülmegi migrantyň gaýnama temperaturasyny ýokarlandyryp, şeýlelik bilen gaplanan iýmitiň ýa-da içginiň tagamyny üýtgetmek ukybyny peseldip biler.


Ýerleşdirilen wagty: 2023-nji ýylyň 10-njy maýy