पॉली(इथिलीन टेरेफ्थालेट) (पीईटी)PET हे अन्न आणि पेय उद्योगात सामान्यतः वापरले जाणारे एक पॅकेजिंग साहित्य आहे; त्यामुळे, अनेक संशोधकांनी त्याच्या औष्णिक स्थिरतेचा अभ्यास केला आहे. यापैकी काही अभ्यासांमध्ये ॲसिटाल्डिहाइड (AA) च्या निर्मितीवर भर देण्यात आला आहे. PET वस्तूंमध्ये AA ची उपस्थिती चिंतेची बाब आहे, कारण त्याचा उत्कलन बिंदू खोलीच्या तापमानावर (21°C) किंवा त्यापेक्षा कमी असतो. या कमी तापमानातील बाष्पशीलतेमुळे ते PET मधून वातावरणात किंवा कंटेनरमधील कोणत्याही उत्पादनात पसरू शकते. बहुतेक उत्पादनांमध्ये AA चा प्रसार कमीतकमी केला पाहिजे, कारण AA ची मूळ चव/गंध काही पॅकेज केलेल्या पेये आणि खाद्यपदार्थांच्या स्वादावर परिणाम करतो हे ज्ञात आहे. PET च्या वितळण्याच्या आणि प्रक्रियेदरम्यान तयार होणाऱ्या AA चे प्रमाण कमी करण्यासाठी अनेक पद्धती सांगितल्या गेल्या आहेत. एक पद्धत म्हणजे PET कंटेनर ज्या प्रक्रिया परिस्थितीत तयार केले जातात त्या परिस्थितीला अनुकूल करणे. वितळण्याचे तापमान, रेसिडेन्स टाइम आणि शियर रेट यांसारख्या घटकांचा AA च्या निर्मितीवर तीव्र परिणाम होतो असे दिसून आले आहे. दुसरी पद्धत म्हणजे PET रेझिन्सचा वापर करणे, जे कंटेनर निर्मितीदरम्यान AA ची निर्मिती कमी करण्यासाठी खास तयार केलेले असतात. हे रेझिन्स सामान्यतः 'वॉटर ग्रेड PET रेझिन्स' म्हणून ओळखले जातात. तिसरा दृष्टिकोन म्हणजे ॲसिटाल्डिहाइड स्कॅव्हेंजिंग एजंट म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या ॲडिटिव्हचा वापर करणे.

एए स्कॅव्हेंजर्सची रचना पीईटीच्या प्रक्रियेदरम्यान निर्माण होणाऱ्या कोणत्याही एएशी आंतरक्रिया करण्यासाठी केलेली असते. हे स्कॅव्हेंजर्स पीईटीचे विघटन किंवा ॲसिटाल्डिहाइडची निर्मिती कमी करत नाहीत. तथापि, ते कंटेनरमधून बाहेर पसरणाऱ्या एएचे प्रमाण मर्यादित करू शकतात आणि त्यामुळे पॅकेज केलेल्या सामग्रीवरील कोणतेही परिणाम कमी करू शकतात. स्कॅव्हेंजिंग एजंट्सची एए सोबतची आंतरक्रिया, विशिष्ट स्कॅव्हेंजरच्या आण्विक संरचनेनुसार, तीन वेगवेगळ्या यंत्रणांनुसार होते असे मानले जाते. पहिल्या प्रकारची स्कॅव्हेंजिंग यंत्रणा ही एक रासायनिक अभिक्रिया आहे. या प्रकरणात, एए आणि स्कॅव्हेंजिंग एजंट अभिक्रिया करून एक रासायनिक बंध तयार करतात, ज्यामुळे किमान एक नवीन उत्पादन तयार होते. दुसऱ्या प्रकारच्या स्कॅव्हेंजिंग यंत्रणेत एक समावेशी संकुल (inclusion complex) तयार होते. हे तेव्हा घडते जेव्हा एए स्कॅव्हेंजिंग एजंटच्या अंतर्गत पोकळीत प्रवेश करतो आणि हायड्रोजन बंधनाद्वारे जागेवर धरला जातो, ज्यामुळे दुय्यम रासायनिक बंधांद्वारे जोडलेल्या दोन भिन्न रेणूंचे एक संकुल तयार होते. तिसऱ्या प्रकारच्या स्कॅव्हेंजिंग यंत्रणेमध्ये उत्प्रेरकाशी (catalyst) आंतरक्रिया करून एएचे दुसऱ्या रासायनिक प्रजातीमध्ये रूपांतर होते. AA चे ऍसिटिक ऍसिडसारख्या वेगळ्या रसायनात रूपांतर झाल्यामुळे, स्थलांतरिताचा उत्कलन बिंदू वाढू शकतो आणि त्यामुळे पॅकेज केलेल्या अन्न किंवा पेयाची चव बदलण्याची त्याची क्षमता कमी होऊ शकते.


पोस्ट करण्याची वेळ: १० मे २०२३