Бакыр ингибиторы яки бакыр деактиваторы - пластик һәм каучук кебек полимер материалларында кулланыла торган функциональ өстәмә. Аның төп функциясе - бакыр яки бакыр ионнарының материалларга картаю каталитик йогынтысын тоткарлау, бакыр белән контакт аркасында материалның таркалуын, төсен үзгәртүен яки механик үзенчәлекләрнең бозылуын булдырмау. Ул, бигрәк тә, чыбык үткәргеч, кабель тышлыгы, электрон төргәк материаллары һ.б. кебек өлкәләрдә мөһим.

Бакыр һәм аның эретмәләре (мәсәлән, чыбыклар) электр энергиясен тапшыруда киң кулланыла, ләкин бакыр кайбер полимер материаллар (мәсәлән, ПВХ, полиэтилен) белән турыдан-туры бәйләнешкә кергәндә, ул түбәндәге проблемаларга китерергә мөмкин:

Каталитик оксидлашу:
Cu2+ - көчле оксидлашу катализаторы, ул полимер молекуляр чылбырларының оксидлашу сынуын тизләтә, бигрәк тә югары температуралы һәм дымлы мохиттә.

Кислота коррозиясе:
ПВХ кебек галогенланган материалларда бакыр таркалган HCl белән реакциягә кереп, бакыр хлориды (CuCl2) барлыкка китерергә мөмкин, бу материалның таркалуын тагын да тизләтә (үз-үзен каталитик эффект).

Тышкы кыяфәтнең начарлануы:
Бакыр ионнарының миграциясе материал өслегендә яшел яки кара таплар (бакыр даты) барлыкка килүенә китерергә мөмкин, бу аның тышкы кыяфәтенә тәэсир итә.

Деактиваторның тәэсир итү механизмы
Деактиваторлар бакырның тискәре йогынтысын түбәндәге ысуллар белән бастыралар:

Хелатланган бакыр ионнары:
Ирекле Cu2+ белән кушылып, аларның каталитик активлыгын блоклау өчен тотрыклы комплекслар барлыкка килә (мәсәлән, бензотриазол кушылмалары).

Бакыр өслегенең пассивлашуы:
Бакыр ионнарының (мәсәлән, органик фосфор кушылмалары) бүленеп чыгуын булдырмас өчен, бакыр өслегендә саклагыч пленка барлыкка китерегез.

Әче матдәләрне нейтральләштерү:
ПВХда кайбер деактиваторлар таркалу нәтиҗәсендә барлыкка килгән HCl ны нейтральләштерә ала, шуның белән бакырның коррозиясен киметә (мәсәлән, бакырга каршы тору функциясенә ия булган кургаш тозы стабилизаторлары).

Бакыр деактиваторларыполимер материалларындагы "Күренми торган сакчы" төре, алар бакырның каталитик активлыгын тоткарлау юлы белән чыбык тышлыклары кебек продуктларның хезмәт итү вакытын сизелерлек озайталар. Аның технологиясенең төп нигезе төгәл химик хелация һәм өслек пассивациясендә, шул ук вакытта әйләнә-тирә мохиткә зыянсызлык һәм чыгымнарның нәтиҗәлелеген тигезләүдә ята. Чыбык тышлыкларын проектлауда, координация формуласы...деактиваторлар, ялкынга чыдамһәм башка өстәмәләр материалларның озак вакытлы ышанычлылыгын тәэмин итүнең төп ачкычы булып тора.